Rüya Tabiri Terimleri Sözlüğü

Uyku sırasında görülen görüntü ve deneyimlerin tamamına verilen isimdir. İslâm'da rüyalar, ilâhî mesajlar taşıyabilecek önemli işaretler olarak kabul edilir. Hz. Peygamber (s.a.v.) "Rüya, nübüvvetin kırk altı cüzü birinden biridir" buyurmuştur.

Rüyada görülen sembol ve işaretlerin anlamlandırılması işlemidir. "Tabir" kelimesi Arapça'da "geçmek, aşmak" anlamına gelir; yani rüyanın dış görünümünden iç anlamına geçmek demektir. Kur'ân-ı Kerîm'de Hz. Yusuf'un (a.s.) rüya tabiri yeteneğinden bahsedilir.

Muhammed bin Sîrîn (v. 728), İslâmî rüya tabiri ilminin en büyük otoritesi kabul edilen Tâbiîn nesli âlimidir. "Müntehab'ül Kelâm fî Tabîr'il Menâm" adlı eseri, rüya tabiri literatürünün temel kaynağını oluşturur. Basra'da yaşayan İbn-i Sîrîn, binlerce rüya yorumuyla tanınır.

Abdülganî en-Nablusî (v. 1731), Osmanlı dönemi İslâm âlimlerinden olup rüya tabiri ilmine büyük katkılar sağlamıştır. "Ta'tîr'ül Enâm fî Ta'bîr'il Menâm" adlı kapsamlı eseri, sistematik bir rüya sembol sözlüğü niteliğindedir ve günümüzde hâlâ en çok başvurulan kaynaklardan biridir.

Allah (c.c.) tarafından gönderilen, müjde veya uyarı içeren doğru rüyalardır. Sâdık rüyalar, açık (zâhir) veya sembolik (rumuzlu) olabilir. Genellikle sabaha karşı görülen rüyalar daha kuvvetli kabul edilir. Hz. Peygamber'in (s.a.v.) gördüğü tüm rüyalar sâdık rüyalardır.

Korkutucu ve rahatsız edici rüyalara verilen isimdir. İslâm geleneğinde kâbuslar, şeytanın vesvesesi (adğâs) olarak değerlendirilir. Hz. Peygamber (s.a.v.), kâbus görüldüğünde sol tarafa üç kez tükürülüp Eûzübillâh çekilmesini ve rüyanın kimseye anlatılmamasını tavsiye etmiştir.

Rüyada görülen ve gerçek anlamının ötesinde başka bir mesaj taşıyan her türlü görüntü, nesne veya olaydır. Örneğin yılan düşmanı, su ilmi, at ise makam ve şeref sembolize eder. Sembollerin doğru yorumlanması, rüya tabirinin temelidir.

Bir konuda karar vermeden önce Allah'tan (c.c.) hayırlı olanı göstermesini istemek için kılınan namazdır. İstihâre namazı sonrasında görülen rüyalar, istihâre ile doğrudan ilişkili olabilir ve özel bir şekilde değerlendirilir. İstihâre rüyalarında renk ve duygular önemli göstergelerdir.

Sâlih (hayırlı) rüya anlamına gelir. Allah'tan (c.c.) gelen müjde veya uyarı niteliğindeki rüyalardır. Hz. Peygamber (s.a.v.) "Müminin rüyâ-yı sâdihası, nübüvvetin kırk altı cüzü birinden biridir" buyurmuştur.

Karışık, anlamsız ve tutarsız rüyalara verilen isimdir. Kur'ân-ı Kerîm'de Yusuf Sûresi'nde geçen bu tabir, şeytan kaynaklı veya nefisten gelen rüyaları tanımlar. Bu tür rüyaların tabir edilmemesi tavsiye edilir.

Rüya tabircisi, rüya yorumcusu demektir. İslâmî gelenekte muabbir, dinî ilimler konusunda bilgi sahibi olan, Kur'ân ve Sünnet'e hâkim, hikmetli ve takva sahibi kişi olarak tanımlanır. Rüya tabiri, her kişinin yapabileceği bir iş değildir; ehliyet gerektirir.

Şeytandan kaynaklanan veya nefsin arzularına bağlı olarak görülen rüyalara verilen isimdir. Hulm, sâdık rüyadan ayırt edilmesi gereken bir kategoridir. Hz. Peygamber (s.a.v.) "Rüya Allah'tandır, hulm ise şeytandandır" buyurmuştur.